नवी दिल्ली:
भारतीय लोकशाहीच्या इतिहासातील सर्वात मोठा आणि क्रांतिकारी बदल २०२९ च्या लोकसभा निवडणुकीत पाहायला मिळण्याची शक्यता आहे. केंद्र सरकार ‘नारी शक्ती वंदन अधिनियम’ (महिला आरक्षण विधेयक) प्रभावीपणे लागू करण्यासाठी लोकसभेच्या एकूण जागांमध्ये मोठी वाढ करण्याच्या तयारीत आहे. या नवीन प्रस्तावामुळे संसदेचे संपूर्ण समीकरण बदलणार आहे.
जागांच्या संख्येत ५०% वाढ
सध्या लोकसभेत ५४३ निर्वाचित सदस्य आहेत. नव्या प्रस्तावानुसार, ही संख्या ८१६ पर्यंत नेली जाऊ शकते. यामध्ये वाढवल्या जाणाऱ्या अतिरिक्त २७३ जागा केवळ महिला उमेदवारांसाठी आरक्षित असतील.
पुरुषांच्या जागांना धक्का न लावता आरक्षण
महिलांना ३३% आरक्षण देताना सध्याच्या पुरुष खासदारांच्या जागा कमी होऊ नयेत, हा या प्रस्तावामागचा मुख्य उद्देश आहे. ५०% जागा वाढवल्यामुळे:
सध्याच्या जुन्या जागा (५४३) कायम राहतील.
अतिरिक्त वाढीव जागा महिलांना देऊन आरक्षणाचा कोटा पूर्ण केला जाईल.
यामुळे कोणत्याही विद्यमान खासदाराचे प्रतिनिधित्व धोक्यात येणार नाही.
बहुमताचा आकडाही बदलणार
जागांची संख्या वाढल्याने सत्ता स्थापनेसाठी आवश्यक असलेल्या बहुमताच्या आकड्यातही मोठा बदल होईल. सध्या बहुमतासाठी २७२ जागांची आवश्यकता असते, मात्र एकूण सदस्य संख्या ८१६ झाल्यास बहुमताचा आकडा ४०९ वर पोहोचेल.
थोडक्यात विश्लेषण:
केंद्र सरकारच्या या हालचालीमुळे केवळ महिलांना संसदेत हक्काचे स्थान मिळणार नाही, तर लोकसंख्येनुसार मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेचा प्रश्नही मार्गी लागण्याची शक्यता आहे. २०२९ ची निवडणूक ही खऱ्या अर्थाने भारतीय राजकारणाची नवी दिशा ठरवणारी ठरेल.
