मुंबई : राज्य निवडणूक आयोगाकडून स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीचा कार्यक्रम जाहीर; मतमोजणी ३ डिसेंबर २०२५ रोजी. महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोगाने अखेर राज्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या पहिल्या टप्प्यातील निवडणुकीची घोषणा केली आहे. यात २४६ नगरपालिका (Municipal Councils) आणि ४२ नगरपंचायती (Nagar Panchayats) चा समावेश आहे. राज्याच्या राजकारणात मोठी उलथापालथ घडवणाऱ्या या निवडणुकीसाठी आयोगाने कठोर आणि पारदर्शक नियम लागू केले आहेत, ज्यामध्ये दुबार मतदारांवर लक्ष ठेवण्यासाठी ‘डबल स्टार’ प्रणालीचा अवलंब करण्यात येणार आहे.
निवडणुकीचा महत्त्वाचा कार्यक्रम
निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या कार्यक्रमानुसार, पुढील तारखा महत्त्वाच्या ठरतील:
मतदानाची तारीख: ०२ डिसेंबर २०२५
मतमोजणी (निकाल): ०३ डिसेंबर २०२५
राजपत्रात निकाल प्रसिद्धीची अंतिम मुदत: १० डिसेंबर २०२५
पारदर्शकतेसाठी आयोगाचे तीन कठोर नियम
निवडणुकीत गैरव्यवहार टाळण्यासाठी आणि मतदारांच्या नोंदीतील त्रुटी दूर करण्यासाठी आयोगाने तीन महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले आहेत:
१. दुबार मतदारांवर ‘डबल स्टार’ची नजर
अनेकदा निवडणुकीत दुबार मतदान आणि मतदार यादीतील गोंधळावरून टीका होते. हे टाळण्यासाठी आयोगाने, दुबार नावे असलेल्या मतदारांच्या नोंदीपुढे दोन तारे (Double Star) लावण्याचा निर्णय घेतला आहे. याशिवाय, अशा मतदारांकडून त्यांचा कायमस्वरूपी पत्ता आणि इतर माहितीची पडताळणी करण्यासाठी हमीपत्र (Undertaking) घेतले जाईल.
२. जात वैधता प्रमाणपत्राची सक्ती
आरक्षित जागेवरून निवडणूक लढवणाऱ्या सर्व उमेदवारांसाठी हा नियम अत्यंत महत्त्वाचा आहे:
पावती अनिवार्य: उमेदवारी अर्ज (Nomination) दाखल करताना, उमेदवारांना जात वैधता प्रमाणपत्रासाठी अर्ज केल्याची पावती सोबत जोडणे बंधनकारक असेल.
६ महिन्यांची अट: निवडून आलेल्या उमेदवाराला निवडणुकीच्या निकालापासून सहा महिन्यांच्या आत मूळ जात वैधता प्रमाणपत्र सादर करणे अनिवार्य आहे.
परिणाम: मुदतीत प्रमाणपत्र सादर न झाल्यास, त्या उमेदवाराची निवड तात्काळ रद्द केली जाईल.
३. आचारसंहिता आणि आर्थिक व्यवहारांवर नियंत्रण
निवडणूक काळात आर्थिक गैरव्यवहार रोखण्यासाठी सर्व बँका, पतसंस्था, विमानतळ (Airports) आणि प्रमुख चेकपोस्टवर आयोगाचे लक्ष असेल. रोख रकमांची ने-आण आणि संशयास्पद आर्थिक व्यवहारांवर कडक निर्बंध असतील.
राजकीय टीका आणि आयोगाचे स्पष्टीकरण
या निवडणुकीपूर्वी दुबार मतदारांच्या मुद्द्यावरून आयोगावर राजकीय नेत्यांनी तीव्र टीका केली होती. नेत्यांनी दुबार मतदानाचे पुरावे सादर करून आयोगाला धारेवर धरले होते. यावर आयोगाने स्पष्टीकरण देताना, मतदार यादी भारत निवडणूक आयोगाकडून प्राप्त झाली असून, दुबार मतदारांना शोधून ते वगळण्याचे काम सुरू असल्याचे सांगितले आहे.
