चंडाल ते धम्मचक्र प्रवर्तक – मानवतेचा महानायक सम्राट अशोक!
आज संपूर्ण भारतवर्ष एका अशा महानायकाची जयंती साजरी करत आहे, ज्याने तलवारीच्या जोरावर साम्राज्य जिंकलेच, पण नंतर प्रेमाच्या आणि धम्माच्या जोरावर लोकांची हृदये जिंकली. चक्रवर्ती सम्राट अशोक – ज्यांचे नाव इतिहासाच्या पानात सूर्यासारखे तळपत आहे.
१. कलिंग ते शांतीचा मार्ग: एक अभूतपूर्व प्रवास
सम्राट अशोकांचे जीवन दोन भागात विभागलेले आहे. एक काळ असा होता जेव्हा त्यांना त्यांच्या आक्रमकतेमुळे ‘चंडअशोक’ म्हटले जाई. मात्र, कलिंग युद्धातील भीषण रक्तपाताने त्यांचे हृदय परिवर्तन केले. रक्ताने माखलेली युद्धभूमी पाहून त्यांनी शस्त्र त्याग केला आणि जगाला ‘अहिंसा परमो धर्म:’ हा संदेश दिला.
२. धम्माचा विजय (धम्म विजय)
अशोकांनी केवळ बौद्ध धर्माचा स्वीकार केला नाही, तर त्यांनी ‘धम्म’ ही एक जीवनपद्धती म्हणून जगासमोर मांडली. त्यांनी शस्त्राने मिळवलेल्या विजयापेक्षा ‘धम्माचा विजय’ श्रेष्ठ मानला. त्यांच्या धम्माची प्रमुख तत्त्वे आजही तितकीच लागू होतात:
माता-पित्यांची सेवा करणे.
सर्व प्राणिमात्रांवर दया करणे.
सत्य बोलणे आणि सहिष्णुता बाळगणे.
३. लोककल्याणकारी राजा: भारताचे पहिले ‘वेल्फेअर स्टेट’
सम्राट अशोक हे केवळ सम्राट नव्हते, तर ते प्रजेचे रक्षक होते. त्यांनी प्रजेच्या सुखासाठी:
रस्त्यांच्या दुतर्फा सावलीची झाडे लावली.
पिण्याच्या पाण्यासाठी विहिरी आणि धर्मशाळा बांधल्या.
जगात पहिल्यांदा प्राण्यांसाठी स्वतंत्र रुग्णालये सुरू केली.
स्त्री शिक्षणाला आणि सन्मानाला महत्त्व दिले.
४. आधुनिक भारताचे आधारस्तंभ
आज आपण ज्या भारताचा अभिमान बाळगतो, त्या भारताच्या प्रतीकांमध्ये सम्राट अशोकांचा मोठा वाटा आहे:
अशोक चक्र: आपल्या तिरंग्यातील मध्यभागी असलेले २४ आऱ्यांचे निळे चक्र हे प्रगती आणि धम्माचे प्रतीक आहे.
राजमुद्रा: भारताची अधिकृत राजमुद्रा ही सारनाथ येथील ‘अशोक स्तंभा’वरून घेतली आहे, ज्यावर चार सिंह आहेत.
”सम्राट अशोकांचे नाव इतिहासाच्या आकाशात एका ताऱ्याप्रमाणे चमकते, जोपर्यंत मानवी इतिहास लिहिला जाईल, तोपर्यंत त्यांचे नाव अढळ राहील.” > — एच. जी. वेल्स (प्रसिद्ध इतिहासकार)
आजच्या पिढीसाठी संदेश
सम्राट अशोक जयंती केवळ मिरवणुकीसाठी नसून, त्यांच्या विचारांचे अनुकरण करण्यासाठी आहे. द्वेषाच्या काळात प्रेम, युद्धाच्या काळात शांती आणि स्वार्थाच्या काळात लोककल्याण हेच अशोकांचे खरे विचार आहेत.
लाईव्ह अशोका टाईम्स परिवारातर्फे सर्व वाचकांना सम्राट अशोक जयंतीच्या मंगलमय शुभेच्छा!
मुख्य संपादक. लिंबराज गायकवाड
